آشنایی با احکام مالیاتی سال ۱۴۰۲

قانون بودجه سال ۱۴۰۲ در تاریخ ۲۸ اسفند ماه سال ۱۴۰۱ توسط رئیس مجلس شورای اسلامی برای اجرا به دولت ابلاغ شد .
نامه شماره ۱۲۰۵۵۸/۱۱- ۸۶۰ مورخ ۲۸/۱۲/۱۴۰۱
حضرت حجت‌الاسلام و المسلمین جناب آقای دکتر سید ابراهیم رئیسی
رئیس محترم جمهوری اسلامی ایران

سلام علکیم
احتراماً، عطف به نامه شماره ۱۹۵۲۷۰ مورخ ۲۱/۱۰/۱۴۰۱ مطابق اصل یکصد و بیست و سوم (۱۲۳) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران «قانون بودجه سال ۱۴۰۲ کل کشور»

مصوب جلسه علنی روز چهارشنبه مورخ ۲۴/۱۲/۱۴۰۱ که از سوی مجمع محترم تشخیص مصلحت نظام در اجرای اصل یکصد و دوازدهم (۱۱۲) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و ماده (۲۰۰) قانون آیین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی موافق با مصلحت نظام تشخیص داده شده است، به پیوست ابلاغ می‌شود.

محمدباقر قالیباف

قانون بودجه سال ۱۴۰۲ و احکام مالیاتی نیز پس از بررسی های مختلف و تصویب، توسط شورای نگهبان تایید و به مجلس جهت ابلاغ به دولت عودت گردید .

در این مقاله سعی داریم تا برخی از احکام مالیاتی قانون بودجه سال ۱۴۰۲ را بررسی کنیم .

بودجه ۱۴۰۲ و احکام مالیاتی چه میگوید

طبق بند ۲ قسمت (ب) تبصره ۶ قانون بودجه

۲- سازمان امور مالیاتی کشور مکلف است در مورد اشخاص موضوع بندهای «د»، «هـ»، «ح»، «ط»، «ی» و «ک» و فعالیتهای قرآنی موضوع بند «ل» ماده (۱۳۹) قانون مالیاتهای مستقیم که به علت عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی و یا دفاتر و اسناد و مدارک حسب مورد برای عملکرد سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۹ مشمول برخورداری از معافیت یا نرخ صفر مالیاتی نشده اند،

در احکام مالیاتی با دریافت اظهارنامه مالیاتی و دفاتر و اسناد و مدارک در سال ۱۴۰۲، نسبت به اعمال معافیت یا نرخ صفر مالیاتی برای مواردی که مالیات هر سال از سالهای مذکور آنها پرداخت نشده است، اقدام کند و کلیه جریمه‌های پرداخت نشده (اعم از قابل بخشودگی و غیرقابل بخشودگی) اشخاصی که نسبت به پرداخت مالیات اقدام نموده اند را مورد بخشودگی قرار دهد.

یکپارچه سازی اطلاعات و امکان تبادل اطلاعات از مهمترین چالش های سنوات اخیر سازمان امور مالیاتی با سایر دستگاه ها از جمله بانک مرکزی بوده است که اینبار در قالب قانون به این مهم توجه شده است و دستگاه های اجرایی مکلف به اجرای آن شده اند .

۳- بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، کلیه بانکها، مؤسسات اعتباری، صندوقهای قرض الحسنه، شهرداریها، پلیس راهور فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مکلفند حداکثر تا پایان اردیبهشت ماه با راه اندازی خدمات برخط (وب سرویس)، اطلاعات مورد درخواست سازمان امور مالیاتی کشور برای سال ۱۴۰۲ و سنوات قبل را در اختیار این سازمان قرار دهند.

مراجع و مقامات مسؤول در صورت تخلف از این حکم علاوه بر مسؤولیت تضامنی با مؤدی در پرداخت مالیات، مشمول محرومیت ماده (۲۰۲) قانون مالیاتهای مستقیم میشوند.

سازمان امورمالیاتی کشور موظف است گزارش اقدامات صورت گرفته توسط دستگاه‌های مشمول این جزء به انضمام فهرست دستگاه‌های اجرائی مستنکف را هر سه ماه یکبار به کمیسیون های برنامه و بودجه و محاسبات و اقتصادی مجلس شورای اسلامی ارائه نماید.

از جمله مباحث مهم در اجرای قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان نیز تعرفه شرکت های معتمد مالیاتی جهت ارسال صورتحساب های الکترونیکی به سازمان امور مالیاتی بوده که به اعتقاد برخی هزینه مضاعف را برای مودی ایجاد نموده است . اما در قانون بودجه سال ۱۴۰۲ این هزینه از محل درآمد مالیات و عوارض ارزش افزوده وصولی پراخت خواهد شد .

‌ج- نرخ کارمزد و تعرفه شرکتهای معتمد ارائه دهنده خدمات مالیاتی توسط شورای اقتصاد تعیین میشود.

معادل یک در هزار مالیات و عوارض ارزش افزوده وصولی از طریق سامانه مؤدیان به ردیف درآمدی شماره ۱۱۰۵۱۹ واریز میشود تا صرفاً برای پرداخت کارمزد و تعرفه یادشده شرکتهای معتمد ارائه دهنده خدمات مالیاتی برای ارائه خدمات مورد درخواست سازمان امور مالیاتی کشور هزینه شود و مازاد آن با رعایت مهلت مقرر در مواد (۶۳) و (۶۴) قانون محاسبات عمومی مسترد میشود.

‌د- در راستای حمایت از توسعه اقتصاد رقومی (دیجیتال) در کشور و تشویق کسب و کارهای اینترنتی به استفاده از سکو(پلتفرم)های داخلی، تا پایان سال ۱۴۰۲ درآمد کسب و کارهای اشخاص حقیقی در سکو(پلتفرم)های داخلی مورد تأیید وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات که تا پایان سال ۱۴۰۱ فاقد پرونده مالیاتی بوده اند، مشمول نرخ صفر مالیاتی میشود.

همچنین در احکام مالیاتی عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی توسط اشخاص یادشده بابت کسب و کارهای اینترنتی تا پایان سال ۱۴۰۰ موجب محرومیت از معافیتهای مالیاتی نخواهد بود.

راتین حساب ، شرکت حسابداری متخصص در آذربایجان غربی و ارومیه

در بند ۱ قسمت (ط) قانون نیز مالیات علی الحساب پزشکان مطرح گردیده است .

۱- کلیه مراکز درمانی اعم از دولتی، خصوصی، وابسته به نهادهای عمومی، نیروهای مسلح، خیریه‌ها و شرکتهای دولتی مکلفند ده درصد (۱۰%) از حقالزحمه یا حقالعمل گروه پزشکی که بهموجب دریافت وجه صورتحسابهای ارسالی به بیمه‌ها و یا نقدا از طرف بیمار پرداخت میشود، به عنوان علیالحساب مالیات کسر و به نام پزشک مربوط تا پًایان ماه بعد از وصول مبلغ صورتحساب به حساب سازمان امور مالیاتی کشور واریز کنند.

مالیات علیالحساب این بند شامل کلیه پرداختهایی که به عنوان درآمد حقوق و کارانه مطابق قوانین بودجه سنواتی پرداخت و مالیات آن کسر میشود، نخواهد بود. حکم ماده (۱۹۹) قانون مالیات‌های مستقیم در اجرای این جزء جاری میباشد.

یکی از بند های دیگر قانون که در سال گذشته نیز تبیین گشته بود بحث استفاده از پایانه های فروشگاهی توسط برخی مشاغل مانند پزشکان و وکلا بوده است که در سال ۱۴۰۲ نیز مجدد به آن اشاره شده است .

۲- کلیه صاحبان حِرف و مشاغل پزشکی، پیراپزشکی، داروسازی و داروخانه‌ها و دامپزشکی و فروشندگان تجهیزات پزشکی که پروانه کار آنها توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و یا سازمان نظام پزشکی ایران صادر میشود و کلیه اشخاص شاغل در کسب و کارهای حقوقی اعم از وکالت و مشاوره حقوقی و خانواده، مکلفند از پایانه فروشگاهی استفاده کنند.

با مستنکفان از اجرای این حکم مطابق قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان مصوب ۲۱/۷/۱۳۹۸ برخورد میشود.در احکام مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور مکلف به معرفی متخلفان به مراجع ذیصلاح و ارائه گزارش فصلی به مجلس شورای اسلامی میباشد.

ی- سازمان امور مالیاتی کشور با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در احکام مالیاتی موظف است از عرضه کنندگان انواع بازیهای خارجی مجاز قابل نصب در رایانه، تلفنهای همراه و پیشانهبازی (کنسول) عوارضی معادل ده درصد (۱۰%) قیمت فروش را اخذ و به حساب درآمد عمومی نزد خزانه داری کل کشور واریز نماید.

وجوه حاصل در اختیار وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (بنیاد ملی بازیهای رایانهای) و مراکز رقومی و مرکز تولید و نشر دیجیتال انقلاب اسلامی (متنا) قرار میگیرد تا پس از مبادله موافقتنامه با سازمان برنامه و بودجه کشور صرف حمایت از توسعه بازیهای تولید داخل و توسعه سواد رسانهای (توسط صدا و سیما) با نسبت برابر شود.

ک- بر اساس احکام مالیاتی  وکلای عضو مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضائیه وکانونهای وکلای دادگستری موظفند تمامی قراردادهای مالی با موکلان خود را در سامانه تنظیم قرارداد الکترونیکی قوه قضائیه ثبت و تنظیم نمایند.

شناسه (کد) یکتای صادرشده برای هر قرارداد توسط سامانه قرارداد الکترونیک، مبنای شناسایی مشاوران، وکلا و کانونهای وکلای دادگستری در سامانه خدمات قضائی به منظور استخراج اطلاعات مالی مندرج در قرارداد و ابطال تمبر مالیاتی خواهد بود.

از جمله مواردی که معمولا در قانون بودجه سنوات گذشته مورد اصلاح قرار گرفته است عبارت ده برابر در تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات های مستقیم می باشد .

عبارتی که با توجه تورم و افزایش قیمت کالا و حجم مبادلات رقم ناچیزی گشته و همه ساله توسط مجلس ، افزایش می یابد . در سال ۱۴۰۲ نیز عبارت ( ده برابر ) به عبارت ( صد برابر ) اصلاح گشته تا خیل عظیمی از صاحبان مشاغل و اصناف بتوانند از تسهیلات تبصره ماده ۱۰۰ استفاده نمایند .

ل‌- به منظور تسریع و تسهیل رسیدگی به پرونده‌های مالیاتی، اختیار سازمان امور مالیاتی کشور در تبصره ماده (۱۰۰) قانون مالیاتهای مستقیم درخصوص معافیت مؤدیان از انجام بخشی از تکالیف قانون مذکور از قبیل نگهداری اسناد و مدارک و ارائه اظهارنامه مالیاتی، در احکام مالیاتی به حداکثر «صد برابر» میزان معافیت موضوع ماده (۸۴) قانون مالیاتهای مستقیم افزایش مییابد.

حمایت از تولید و واحد های تولیدی نیز در سنوات اخیر مورد توجه سازمان امور مالیاتی و مجلس شورای اسلامی بوده است . در سال ۱۴۰۲ نیز همانند سال قبل بخشودگی مالیاتی برای واحد های تولیدی در نظر گرفته شده است .

م‌- در راستای سیاستهای حمایت از تولید، نرخ مالیات موضوع ماده (۱۰۵) قانون مالیاتهای مستقیم اشخاص حقوقی دارای پروانه بهره برداری از وزارتخانه‌های ذیربط در فعالیتهای تولیدی در سال ۱۴۰۱ معادل هفت واحد درصد کاهش مییابد. این بخشودگی علاوه بر سایر معافیتها و بخشودگیها و مشوقهای قانونی اشخاص مذکور میباشد.

۳- درآمد سالانه مشمول اشخاص موضوع بند «ل» ماده (۱۳۹) قانون مالیاتهای مستقیم تا معادل چهار برابر سقف مالیاتی ماده (۸۴) قانون مذکور معاف است و مازاد بر آن حسب مورد به نرخ قانون مالیاتهای مستقیم، مشمول مالیات است. در احکام مالیاتی فعالیتهای انتشاراتی، مطبوعاتی و قرآنی و مؤسسات رسانهای دارای مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی کماکان از معافیت مندرج در بند «ل» ماده (۱۳۹) قانون مالیاتهای مستقیم برخوردار خواهند بود.

بند ل ماده ۱۳۹ ق.م.م- فعاليت هاي انتشاراتي و مطبوعاتي و قرآنی(دارای مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دستگاه های ذیربط (فرهنگي و هنري كه به موجب مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام ميشوند،در احکام مالیاتی  از پرداخت ماليات معاف است.

بر اساس احکام مالیاتی گردش ۸ هزار میلیارد تومانی موسسات کنکور مشمول مالیات می شود .

درآمد موسسات آموزشی و کمک آموزشی از بابت کنکور نیز سنوات اخیر موضوع بحث های مهم مالیاتی بوده است . در بودجه سال ۱۴۰۲ و احکام مالیاتی ، معافیت درآمد این موسسات نیز حذف شده است .

۴- معافیتهای مالیاتی تمام مؤسسات آموزشی و کمک آموزشی از جمله مؤسسات کنکور دانشگاه‌ها اعم از کنکور سراسری و کنکورهای تحصیلات تکمیلی (کارشناسی ارشد و دکتری) و انتشارات کمک آموزشی، با رعایت ماده (۱۳۴) قانون مالیاتهای مستقیم و اصلاحات و الحاقات بعدی آن لغو میشود.

در احکام مالیاتی مالیات خودرو های لوکس : بالاتر از ۳ میلیارد تومان به نرخ یک درصد
س- انواع خودروی سواری و وانت دو اتاق (کابین) دارای شماره انتظامی شخصی در اختیار مالکان اعم از اشخاص حقیقی و حقوقی که قیمت روز خودروی آنها بیش از سی میلیارد (۳۰.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال است نسبت به مازاد بر این مبلغ مشمول مالیات سالانه خودرو به نرخ یک درصد (۱%) میگردند.
مالیات خانه های لوکس : بالاتر از ۲۰ میلیارد تومان به میزان دو در هزار

۱- زمینهای فاقد اعیانی دارای کاربری مسکونی، اداری و تجاری، باغ ویلاهای مجاز (با احتساب عرصه و اعیان) و خانه‌های مجلل (لوکس) که ارزش آنها بیش از دویست میلیارد (۲۰۰.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال باشد مازاد بر این مبلغ مشمول مالیات به میزان دو در هزار میشوند.

همچنین بر اساس احکام مالیاتی جوانی جمعیت و تشویق به فرزند آوری نیز در بحث های مالیاتی و ایجاد معافیت بروز کرده و در صورت داشتن فرزند سوم و بیشتر متولد آبان ۱۴۰۰ به بعد ، به ازای هر فرزند ۱۵% افزایش در تخفیف مالیاتی را مشمول می شوند.

ص- در راستای تحقق ماده (۱۸) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت،و احکام مالیاتی  اشخاص حقیقی موضوع ماده (۸۴) قانون مالیاتهای مستقیم با رعایت شرایط مذکور در قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت علاوه بر اعمال معافیت مذکور به ازای فرزند سوم و بیشتر که از آبان سال ۱۴۰۰ به بعد متولد شده اند، به ازای هر فرزند مشمول پانزده درصد (۱۵%) افزایش در تخفیف مالیاتی میشوند.

معافیت مالیاتی حقوق ۱۲۰ میلیون سالانه ۱۰ میلیون ماهانه در احکام مالیاتی

و- در سال ۱۴۰۲، سقف معافیت مالیاتی و نرخ مالیات بر مجموع درآمد اشخاص حقیقی در احکام مالیاتی که تحت عناوینی از قبیل حقوق و مزایا (به استثنای عیدی و کارانه اعضای هیأت علمی بالینی تمام وقت جغرافیایی و پزشکان متخصص بالینی تمام وقت جغرافیایی)،

مقرری یا مزد، حق شغل، حق شاغل، فوق العاده‌ها، اضافه کار، حق الزحمه، حق مشاوره، حق حضور در جلسات، پاداش، حق التدریس، حق التحقیق، حق پژوهش و کارانه اعم از مستمر یا غیرمستمر که به صورت نقدی و غیرنقدی، از یک یا چند منبع، در بخش دولتی و یا غیردولتی تحصیل مینمایند، چه از کارفرمای اصلی و یا غیراصلی (موضوع تبصره (۱) ماده (۸۶) قانون مالیاتهای مستقیم) باشد، به شرح ذیل است:

۱- سقف معافیت مالیاتی سالانه موضوع ماده (۸۴) قانون مالیات های مستقیم اصلاحی در احکام مالیاتی
۳۱/۴/۱۳۹۴ در سال ۱۴۰۲ مبلغ یک میلیارد و دویست میلیون (۱.۲۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال تعیین میشود.

۲- نرخ مالیات بر مجموع درآمد اشخاص حقیقی در احکام مالیاتی به شرح زیر میباشد:

۲-۱- نسبت به مازاد یک میلیارد و دویست میلیون (۱.۲۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال تا یک میلیارد و ششصد و هشتاد میلیون (۱،۶۸۰،۰۰۰،۰۰۰) ریال، ده درصد (۱۰%)

۲-۲- نسبت به مازاد یک میلیارد و ششصد و هشتاد میلیون (۱،۶۸۰،۰۰۰،۰۰۰) ریال تا دو میلیارد و هفتصد و شصت میلیون (۲،۷۶۰،۰۰۰،۰۰۰) ریال، پانزده درصد (۱۵%)

۲-۳- نسبت به مازاد دو میلیارد و هفتصد و شصت میلیون (۲،۷۶۰،۰۰۰،۰۰۰) ریال تا چهار میلیارد و هشتاد میلیون (۴،۰۸۰،۰۰۰،۰۰۰) ریال، بیست درصد (۲۰%)

۲-۴- نسبت به مازاد چهار میلیارد و هشتاد میلیون (۴،۰۸۰،۰۰۰،۰۰۰) ریال به بالا، سی درصد (۳۰%)

بر اساس احکام مالیاتی کلیه افرادی که در قبال ارائه خدمت در دستگاه‌ها تحت هر عنوان از جمله ساعتی، روزمزد، قراردادی، حق‌التدریس، حق‌التحقیق، حق‌الزحمه، حق نظارت، حق‌التألیف و پاداش شورای حل اختلاف دریافتی دارند، مشمول حکم این بند میباشند.

در احکام مالیاتی معافیت معیشتی مشاغل و مستغلات اشخاص فاقد درآمد موضوع ماده (۵۷) قانون مالیاتهای مستقیم سالانه مبلغ ۴۷۵ میلون ريال تعیین شد .

ز- میزان معافیت مالیات سالانه مستغلات اشخاص فاقد درآمد موضوع ماده (۵۷) قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی ۲۷/۱۱/۱۳۸۰ و مالیات بر درآمد مشاغل موضوع ماده (۱۰۱) قانون مذکور سالانه به مبلغ چهارصد و هفتاد و پنج میلیون (۴۷۵،۰۰۰،۰۰۰) ریال تعیین میشود.

در پایان نیز به این نکته اشاره می شود که در راستای سوق به عدالت مالیاتی و ایجاد بستر های اجرای شفافیت های اقتصادی قانون بودجه سنوات اخیر و سال مذکور و همچنین اصلاحیه در درست بررسی قانون مالیات های مستقیم و قانون پایانه های فروشگاهی وسامانه مودیان در احکام مالیاتی، جمعیا همسو با یکدیگر در جهت رسیدن به ساختار مالیاتی مناسب و هدف مند می باشند .